De Nicolaaskerk van Dearsum

De kerk van Dearsum zal zo rond 1200 gebouwd zijn. Otto Roemeling spreekt over een Nicolaaskerk, terwijl het 19e eeuwse Aardrijkskundig Woordenboek van Van der Aa het over een Petruskerk heeft. Dat laatste is niet correct.

dearsum1

De kerk heeft een aantal romaanse kenmerken (twee romaanse rondboogvensters aan de noordkant), maar ook gotische elementen (m.n. de zuidmuur), die dus het resultaat moeten zijn van latere aanpassingen. Deze aanpassingen betreffen o.a. een later weer dichtgemetselde poort in de noordmuur (15e eeuw) en spitsboogvensters in de zuidmuur (16e eeuw). Deze vensters zijn – evenals het enige rondboogvenster in de zuidmuur – gedeeld door stenen traceringen.
De zadeldaktoren heeft aan alle vier zijden twee rondbogige galmgaten.

Interieur
De kerk heeft een sober interieur. Desalniettemin zijn er een paar bijzonderheden te zien.

dearsum3

Daaronder kunnen we in de eerste plaats de piscina rekenen, die zich in de zuidzijde van het koor bevindt. Het is een in de muur aangebrachte wasbak voor het reinigen van het vaatwerk dat de priester gebruikte bij de eucharistie. De piscina bevindt zich in een spitsbogige nis. Boven het midden is een stenen lijst (de enige in Fryslân) aangebracht, waarop de ampullen geplaatst konden worden. Wanneer de priester het vaatwerk omspoelde, liet hij Gods water over Gods akker stromen. Ook in de noordmuur zit een flinke nis, die als opbergruimte dienstgedaan kan hebben.

dearsum2

De preekstoel is 19e eeuws en bij een renovatie tegen de oostmuur geplaatst. Eronder ligt een altaarsteen uit de rooms-katholieke tijd. Hij is te herkennen aan de wijdingskruisjes op de hoeken en in het midden.
De banken zijn nieuw.

dearsum4 

Orgel
Het orgel is gebouwd in 1875 door de Gebroeders Adema. Het is het eerste instrument van de kerk. In de literatuur wordt niet gesproken over een ouder orgel, dat door het Adema-orgel werd vervangen. Om plaats te maken voor dit instrument is de trekbalk uit het gewelf verwijderd. De schoren met sleutelstukken zijn nog wel aanwezig.

De dispositie luidt:
Bourdon 16’
Prestant 8’
Holpijp 8’
Viola 8’
Octaaf 4’
Viola 4’
Fluit Harmoniek 4’
Quint 3’
Octaaf 2’
Trompet 8’.

Het instrument is in 2016 grondig gerestaureerd en na decennia gezwegen te hebben weer bespeelbaar.